SARI PAPATYA

Bileşikgiller familyasındandır. Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da Anthemis cinsi bitkilerin 70 dolayında türü yetişmektedir. Bunlardan anayurdu Kuzey Avrupa olan A. tinctoria türünü kitabımıza örnek olarak alıyor ve bitkiyi kısaca Sarı Papatya diye adlandırıyoruz. 4575 cm. kadar boylanabilen sarı papatya, çok yıllık dayanıklı otsu bitkidir. Dikine uzayan sürgünlerinin üzerinde yer alan çok parçalı, kenarları oya gibi ince dişli, yeşil renkli ve hoş kokulu, eğreltiotlarına benzeyen yaprakları yer alır. Haziranda başlayıp ilk donlara kadar bol bol açan bileşik çiçekleri 5 cm. kadar genişlikte olabilir.

Bu bileşik çiçeklerin çevredeki dilsi çiçekleri, limoni sarıdan portakal rengine kadar sarının çeşitli tonlarında; ortadaki tüpsü çiçekleri aynı renkte ama dilsi çiçeklerden biraz koyu tonda olur. Sarıpapatya bitkisi çiçek bahçelerinde bordürlerde çok güzel durur. Ayrıca, uzun süre dayandığından makbul kesme çiçeklerden sayılır. Çiçek düzenlemeleri ve el buketlerinde yeğlenerek kullanılır.

İstekleri ve Üretimi

Sarıpapatya bitkisi bol güneşli ortamları sever; ama hafif gölgelik yerlerde de iyi gelişir. Toprak konusunda fazla seçici değildir. Herhangi sıradan bahçe toprağında başarıyla yetiştirilebilir. Ancak, bitki için ideali, kum ile kil karışımı bitek topraklardır. Başlangıçta tohumuyla üretilir. Ertesi yaz çiçek açması için bitkinin tohumları doğrudan doğruya bahçedeki yerlerine yaz sonuna doğru ekilir. Sarıpapatya, çok yıllık bitki olmasına karşın, yıllar geçtikçe gücünü yitirip daha az çiçek açtığından, 23 yılda bir kökünden bölünüp dikilerek hem çoğaltılmış olur hem de elde edilecek yeni bitkilere canlılık kazandırılır. Sarıpapatyalar kendi döktükleri tohumlarla bulundukları yerde çoğalırlar. Sayısı çok artan bitkiler, sökülüp başka yere dikilerek de çoğaltılabilir. Üretimi ve bakımı çok kolay olan sarı papatyalar için bir yazar, "Tembel bahçe severler için ideal bitkilerdir..." demektedir.

Yukarı

GELİNCİK

Gelincikgiller familyasının örnek bitkilerinden olup bizim de buraya bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmek üzere seçtiğimiz İzlanda gelinciğinin (P.nudicaule) anayurdu, adı geçen bu ülkedir. Ülkenin dağlık bölgelerinde bulunan ve 45-60 cm. kadar boylanabilen iki yıllık dayanıklı otsu bitkidir. Bu tür gelinciklerin yaprakları çok parçalı, yeşil ya da kimi zaman gri renkli olur. İlkbaharın sonlarından başlayıp yaz ortalarına kadar sürekli açan çiçekleri, birbirinin üzerine binen dört taçyaprağıyla yalınkat bazen de katmerli olup bir top formu meydana getirirler. Bu çiçekler bitkinin yapraklarının arasından uzayan saplarının ucunda yer alıp kızıl, kırmızı pembe, beyaz, sarı ya da somon renginde; kimi zaman da bu renklerden ikisini birden taşıyarak bulundukları yerde çok hoş bir görüntü oluştururlar. Bitkinin çiçekleri bazen koyu bazen pastel tonlarda olabilir. İzlanda gelincikleri çok etkileyici görüntü verdikleri için çiçek tarhlarında grup bitkisi olarak yeğlendiği gibi kayalık bahçelerde, pencere önü ve verandalara konulan saksılarda da çok güzel dururlar.

İstekleri ve Üretimi

İzlanda gelinciği bol güneşli, aydınlık ve serin ortamları; fazla bitek olmayan ama süzek (suyu iyi akıntılı) toprakları sever. Yetiştirilmesi ve bakımı oldukça kolaydır. Üretimi tohumlarıyla yapılır. Genelde şaşırtılmayı sevmeyen gelincik cinsi bitkiler arasında, ender de olsa bu işlemde başarı sağlanan tek tür budur. Tohumları bahçelerde doğrudan doğruya bitkinin yetiştirileceği yere ekilir. Ekim ayında ekilen tohumlarından gelişen bitkiler ertesi yılın mart ayında; ocak ayında ekilen tohumlar ise, o yılın mayıs ayında çiçek açarlar. Bu gelincik türünün tohumlarının ekildiği bahçe kış mevsiminde kar ve buzla kaplı olsa bile tohumlarının ekildiği toprağa malçlama yapılması gerekmez. Ve de ilkbaharın ilk belirtileri görülünce, İzlanda gelinciği bitkisi çimlenmeye ve hemen gelişmeye başlar.

Yukarı

ÇİĞDEM

Ülkemizde Çiğdem adıyla iyi tanınan iki bitki cinsi vardır. Bunlardan birincisi olan Süsengiller familyasından olan Crocus cinsi çiğdemlerin anayurdu Avrupa, Akdeniz Havzası ile Anadolu'dur. Türkiye'de bu çiğdemlerin 40 dolayında türü yetişmektedir. Bunlar, kökten sürme yeşil şeridimsi ince yapraklı, dayanıklı, soğanlı otsu bitkilerdir. ilkbahar mevsiminde beyaz ile sarının çeşitli tonlarında ya da mavimsi leylak rengi borumsu biçimli çiçekler açar. En önemli türü, Safran adıyla bilinen C.sativus'tur. İkinci cins ise, Zambakgiller familyasından, anayurdu Asya, Avrupa ve Kuzey Afrika olan ve ülkemizde 25 dolayında türü yetişen Colchium cinsi çiğdemlerdir. Bunlar sonbahar mevsiminde çiçek açtıkları için Güzçiğdemi, zehirli oldukları için Acı çiğdem diye adlandırılır. Bitki yapısı olarak birinci cinse benzeyen bu çiğdemler pembe veya ender olarak beyaz renkte çiçek açarlar. Genelde 520 cm. kadar boylanabilen çiğdemler, kayalık bahçelerde, çimin içinde kendilerine ayrılan özel yerlerde; ayrıca veranda, balkon ve pencere önlerine konulan saksılarda yetiştirilir ve buralarda pek hoş dururlar. Özellikle ilkbaharda yetişen çiğdemler, makbul kesme çiçeklerden sayılır.

İstekleri ve Üretimi

Çiğdemler genel olarak güneşli ya da yarıgölge ve serin ortamları; süzek (suyu iyi akıntılı) ve kumlu toprakları yeğler. Suyu da pek seven çiğdemlerin çok sayıda çiçek açması için bol bol sulanması gerekir. Soğanlarıyla üretilen çiğdemlerin ilkbahar mevsiminde çiçek açan cinsi bir önceki sonbaharda; sonbaharda çiçek açan cinsi o yılın ilkbahar mevsiminde, toprakta yaklaşık 78 cm. derinliğe ve 78'er cm. aralıklarla; soğanın tepesi toprağın yüzüne bakacak şekilde daldırılarak ekilir. Çiğdemler, üretimi kolay ve bakımı pek zahmetsiz olan süs bitkilerindendir.

Yukarı

KARANFİL

Karanfilgiller familyasının örnek bitkileridir. 300'ü aşkın doğal ve kültür türü bulunan karanfillerin anayurdunun Akdeniz Havzası olduğu düşünülmekte, bu bölgede yabani örneklerine de rastlanmaktadır. Genelde karanfiller 4060 cm. kadar boylanabilen dayanıklı ya da yarı dayanıklı, bir iki veya çok yıllık otsu bitkilerdir. Ota benzeyen yeşil ya da gri yeşil renkli, şeridimsi ince uzun ve kenarları dişsiz yaprakları vardır. Yaz aylarında 16 tanesi başaklar oluşturup yalınkat ya da katmerli açan gösterişli çiçeklerinin temel rengi kırmızıdır. Ancak beyaz, sarı, turuncu, pembe, bordo vb. renklerde ya da iki renkli çiçek açan karanfil türleri de vardır. Tüm karanfiller bahçelerdeki tarh ve bordürlerde çarpıcı etkiler yaratır, kayalık bahçelere de çok yakışırlar. Ayrıca evlerde pencere önü ve balkonlara konulan plastik kutu saksılarda da iyi gelişirler. Karanfiller, kesme çiçek olarak sevilen makbul bitkilerdendir.

İstekleri ve Üretimi

Karanfiller bol güneşli ortamları; organik madde yönünden zengin bitek, süzek (suyu iyi akıntılı) ve alkalin toprakları sever. Yetiştirileceği yerde toprağın asiditesi yüksekse toprak, sönmüş kireç atılarak ıslah edilmelidir. Makul düzeyde suyu seven karanfil bitkisinin üretimi, sonbahardan ilkbahar başlarına kadar ekilen tohumlarıyla gerçekleştirilir. Ama daha pratik ve hızlı biçimde üretimi, yeşil gövde çelikleriyle ya da bitkinin kökten bölünmesiyle ilkbahar mevsiminde yapılır.

Yukarı

İNCİ ÇİÇEĞİ

Zambakgiller familyasındandır. Anayurdu kesin olarak bilinmemekte, ama Kuzey Yarım küre'nin ıhman iklim kuşağında sıkça yetiştiği görülmektedir. 2530 cm. kadar boylanabilen sürüngen rizomlu (kök gövdeli), yalnızca üç türü bulunan çok yıllık otsu bitkidir. 15 cm'ye kadar uzayabilen koyu yeşil renkli yaprakları bir sürgünden çiftler halinde çıkar ve geniş yapılı, ucu sivri olur. Yapraklarının arasından çıkan saplarda şubat ayından mayısa kadar açan altı parçalı çiçekleri yeşilimsi beyaz renkli, aşağıya sarkık çan biçimli ve keskin ama hoş kokuludur. Bu çiçekler yalınkat, kimi zaman da katmerli olur. Leylak ya da pembe renkli çiçek açan inciçiçeği örneklerine de rastlanır.Bahçelerdeki çiçek tarhlarında eğreltiotları ile birlikte yetiştirildiğinde çok güzel duran ve çevresine 60 cm. kadar yayılan inciçiçeği saksılarda da iyi gelişir, çok hoş pencere önü ve balkon bitkisi olur. İnciçiçeğinin çiçeklerinden elde edilen esans, parfüm endüstrisinde kullanılır.

İstekleri ve Üretimi

İnciçiçeği bitkisi gölge ve yarıgölge yerleri, serin ve ılık ortamları, nemli ve bitek toprakları sever. Tohumları olgunlaşınca hemen soğuk yastıklara ekilir ve fideleri elde edilir. işte bu şekilde elde edilen fideler, bahçelerde, yukarıda tanımı verilen nitelikteki yerlere, sonbahar mevsiminde ve aralarında 60'ar cm. aralıklar bırakılarak dikilir. Toprağı sürekli nemli tutulan bitki, rizomundan bölünerek kolayca ve daha etkin, hızlı bir şekilde çoğaltılır.

Yukarı

KASIMPATI

Bileşikgiller familyasındandır. Anayurdu Uzakdoğu olan ve bilimsel adındaki Chrysanthemum sözcüğü 'altın çiçek' anlamına gelen, Kuzey Yarıküre'de yetişen Kasımpatı'ların 200 kadar doğal türü vardır. Bir ya da çok yıllık otsu ya da çalı formundaki kasımpatıların 300 dolayında kültür türü de elde edilmiştir. Genelde kasımpatılar 40120 cm. kadar boylanabilen dayanıklı bitkilerdir. Gövdeleri dipten başlayarak çok dallı, sürgünleri dikine uzayan yapıdadır. Yaprakları yeşilin çeşitli tonlarında çok parçalı, oval ya da şeridimsi biçimli, kenarları çoğu kez kaba dişli olurlar. Doğal kasımpatılar sonbahar mevsiminde çiçek açarken kültür türleriyle hemen her mevsimde, sera ya da benzeri mekânlarda çiçek açan kasımpatılar elde edilmiştir. Kasımpatıların genellikle salkım halinde ve yalınkat ya da katmerli açan bileşik çiçekleri, siyah ile mavinin dışında hemen her renkte ve kimi türleri de iki renkli olur. Çiçek bahçelerinde gruplar halinde yetiştirildiğinde tarhlar, bordur ve yaya yolları boyunca güzel duran kasımpatılar makbul kesme çiçeklerden de sayılır.

İstekleri ve Üretimi

Kasımpatılar genel olarak bol güneşli ve havadar ortamları; her türden gübre ile organik madde yönünden zenginleştirilmiş bitek ve süzek (suyu çok iyi akıntılı) toprağı sever, bolca sulanmayı ve özenli bakımı gerektirir. Üretimleri, kökten bölme ya da yeşil çelikleriyle yapılır. Kökten bölme işlemi ilkbahar ve sonbaharda; yeşil çelikle çoğaltılmaları ilkbahar ve yaz mevsimlerinde yapılmaktadır. Böylece, üretimleri de profesyonel çabayı gerektiren kasımpatıların bahçelerde dikim aralıkları 45-60'ar cm'dir.

Yukarı

İletişim: info@cicek.net
Kaynak: cicekcicek.net